'Haben Sie eine Stunde?'
- Leo Beenhakker

Het EK-effect dat niet kwam

Na de EK-overwinnen van Oranje verwachtte men hordes meisjes op de amateurvelden. Dat effect bleef uit. Hoe kan dat?

Door , in categorie: Column op . Tags: , , ,

Het werd als een totale verrassing gebracht tijdens het NOS-journaal: voetbalclubs merken weinig tot niks van een zogenaamd EK-effect. Toen de dames Europees kampioen werden deze zomer, verwachtte men dat hordes gillende meisjes zich zouden melden bij een lokale VV om de volgende Lieke Martens te worden, maar niets is minder waar. Natuurlijk, meisjesvoetbal blijft de snelst groeiende sport van het land, maar de groei neemt al een aantal jaar af, en nog altijd is maar ongeveer 1 op de 10 voetballers in Nederland vrouwelijk. Hoe komt het dat zo’n uitzonderlijk EK met bijbehorende oranje-euforie niet voor een stormloop zorgt?

Ik denk dat we goed moeten beseffen van hoe ver we komen. Als mijn dochter me zou zeggen dat ze op voetballen wil dan vind ik dat volkomen normaal, en ik denk dat de meeste ouders er inmiddels zo over denken. Dat is niet altijd zo geweest. Ik groeide op in een doorsnee dorp met een doorsnee voetbalclub, zoals er duizenden zijn. In mijn jeugd (we spreken eind jaren negentig) waren hobby’s simpele dingen: als jongen ging je op voetbal, als meisje op korfbal of ballet. Aangezien ik notoir bang voor de bal ben, heb ik mijn hele jeugd pliejee-en-strek gedaan in een tutu.
Toen ik vijftien was, wilden een aantal van mijn leeftijdsgenoten op voetbal. Niks geks aan, zou je zeggen, alleen wilde het probleem dat het meisjes betrof. Een eerste, voorzichtige vraag aan het clubbestuur van de plaatselijke VV leverde vooral beren op de weg op. “Hoe krijgen jullie een heel team bij elkaar dan?” “Wie gaat dat trainen?” “Is er een competitie voor meisjes dan?” Je zou zeggen dat dit logische vragen van praktische aard zijn, maar laten we zeggen dat ik dit voorval van zeer nabij heb meegemaakt, en dat er ook een onmiskenbare ondertoon klonk die duidde op een vreemd soort ongeloof. Meisjes die voetballen? No way, dat kan niet om aan te gluren zijn. Denk in godsnaam aan het imago van onze club.
Uiteindelijk kwam er toestemming van het bestuur om een meisjeselftal op te richten. Moesten ze wel helemaal zelf doen. Zelf trainer zoeken, zelf competitie regelen, kleding, you name it. De meisjes ging met bakken energie aan de slag. Het vinden van een trainer bleek nogal een opgave te zijn. Vrouwelijke trainers waren onvindbaar (immers: er voetbalde geen enkele vrouw in het dorp), en mannelijke voetballers bleken bang te zijn voor de reactie van hun vrienden als ze zouden zeggen dat ze meisjes trainden.
Dat klinkt nu misschien aanstellerig en seksistisch in de oren, maar in mijn dorp, vijftien jaar geleden, was de struggle real. Jongens waren jongens, meisjes waren meisjes, en de plaatselijke Hema had het niet in z’n botte harses moeten halen om die labels te verwijderen. Meisjes die gingen voetballen, dat was een mindfuck waar de meesten simpelweg niet mee overweg konden. Uiteindelijk was er na veel zeuren en smeken één dappere ziel uit het eerste elftal die zich durfde te wagen aan het trainen van een bakvissenteam, en zo werd het meisjesvoetbal geïntroduceerd in ons dorp.

We zijn pas vijftien jaar verder, en er is veel veranderd. In de zes jaar dat ik lesgaf aan een middelbare school zat er in elke klas minstens één voetballend meisje, en de meeste clubs zien in meidenvoetbal een potentiële groeimarkt in plaats van mogelijke imagoschade. Er zijn al heel wat drempels weggenomen. Waarom heeft zo’n EK-overwinning dan zo weinig effect?
Ik denk dat we niet moeten vergeten dat het EK een soort vreemd incident was, een eenmalige bubbel waarin vrouwenvoetbal plotseling met veel bombarie werd geprestenteerd als een relevante tak van sport. Vóór het EK werd er geen aandacht besteed aan de vrouwen, en heeft iemand sinds de finale nog een verslag van een vrouwenwedstrijd bij Studio Sport zien langskomen? Nope. Het gevoel dat blijft hangen is: we willen als media best een paar weken doen alsof vrouwenvoetbal relevant is, maar nu gaan we weer over naar écht belangrijke zaken: voetballende piemels.
Natuurlijk zijn zevenjarige meisjes zich daar niet zo acuut van bewust als ik, de zure feminist, maar het is tekenend voor een klimaat waarin voetballende vrouwen nog steeds verre van de norm zijn. We hebben het afgelopen decennium reuzenstappen gezet, maar als we willen dat meidenvoetbal net zo groot wordt als jongensvoetbal, dan zal er vooral in de media nog een flinke slag geslagen moeten worden.