'Haben Sie eine Stunde?'
- Leo Beenhakker

De literairste voetbalclub van Nederland

De meest literaire club van Nederland is, tot Lucas de Waard zijn grote spijt, níet zijn geliefde PSV. En evenmin dat vermaledijde Ajax. Het is Feyenoord, dat zich kan meten met romans als ‘De avonden’ en ‘De ontdekking van de hemel’. Hier leest u waarom.


Verreweg de meeste schrijvers die ik ken zijn – gesteld dat ze van voetbal houden – voor Feyenoord. Ik ben daar een beetje jaloers op. PSV, mijn eigen club, is de minst literaire voetbalvereniging van Nederland. De goedbedoelende Brabander in mij zou nooit voor een ander team kunnen juichen, maar de schrijver komt er bekaaid vanaf. Feyenoord is een club van verhalen. Goed, PSV heeft ook verhalen, maar die zijn vrijwel allemaal gezellig. Er is niets mis met gezellig, maar in de literatuur koop je er natuurlijk niks voor.

Feyenoord brengt generatie na generatie rare, tot de verbeelding sprekende voetballers voort. De bizarre holbewoner John de Wolf, van wie er werd gezegd dat de bal er nog weleens langs kwam, of de speler, maar nóóit allebei. Of Jozsef Kiprich, een man die eruitzag alsof hij in een tl-verlichtte kantoorruimte printers repareerde, maar die de ballen er in De kuip vanuit alle mogelijke hoeken in ramde. Of neem Dirk Kuijt, die net iets te vrolijke haringkaker met zijn Eftelinghoofd, die doodleuk in zijn allerlaatste minuten als profvoetballer met een hattrick voor de eerste keer landskampioen werd. Het laatste jaar van Dirk Kuijt loopt zo zeldzaam keurig langs de lijnen van het jongensboek dat het bijna verdacht is.

Bij PSV hebben we Berry van Aerle en de broertjes Van de Kerkhof. Drie coryfeeën met wie je gewoon een schaaltje bitterballen leeg kunt eten, en dat er dan één zegt: “Altijd lekker, zo’n bitterballeke”. En dat je dan denkt: ja, zo is het ook. Heerlijk, maar literair? Neen.

PSV wint ook te vaak. Om de haverklap wordt mijn club landskampioen. En als het een keer niet gebeurt is er ook geen man overboord. De glazen pils smaken er niet minder om. Zelfs een prijzendroogte van zeven jaar wordt in Eindhoven schouderophalend doorleefd. Een tocht door de woestijn is voor niemand leuk, maar met een krat Bavaria kom je een heel eind. Dat is natuurlijk allemaal heel erg plezierig, en goed voor lijf en leden bovendien, maar langs de meetlat van de literatuur schrijft het PSV-boek voorwaar zichzelf niet. Dat zou een gezegde kunnen zijn, in Eindhoven, ware het niet dat ze daar niet zoveel met gezegdes hebben.

Nee, dan Feyenoord. Alles aan Feyenoordsupporter zijn is kut, en juist daarom is het zo meeslepend. In het verhaal van de eredivisie is Feyenoord dat ene personage dat héél af en toe een succesje gegund wordt, gewoon om het geloofwaardig te maken dat hij ondanks alle ellende niet opgeeft. Want waarom maken de meeste romanpersonages er niet gewoon een eind aan? Omdat er in de algehele poel van misère héél af en toe iets van hoop flonkert. Een goede vrijpartij. Een mooie zonsopgang. Een diepgaand gesprek met een vreemdeling. In dat licht moet je de successen van Feyenoord zien. Ze zijn vorig jaar kampioen geworden, en nu kunnen ze weer zeventien seizoenen lang op bebloede knieën van tegenvaller naar tegenvaller kruipen. Zoveel drama rondom één vereniging; Feyenoord is de literairste club van Nederland.

Het is ook daarom, denk ik, dat de neutrale kijker smult als ze weer eens hopeloos onterecht verliezen. Als Ajax traditiegetrouw drie punten komt ophalen in De kuip. Als ze uit bij PSV met 10-0 het voetbalequivalent van een rectaal darmonderzoek ondergaan. We zien Feyenoord graag lijden. Niet omdat we niet van Feyenoord houden, nee, iedereen heeft ergens in zijn hart een klein, week plekje voor die Rotterdamse rakkers. Eigenlijk zouden we al die rampspoed veel liever bij Ajax door de brievenbus proppen. Maar ja, zo werkt het niet. Het staat de Amsterdammers niet; ellende. Een Ajax dat 8e wordt maakt ons allemaal ongemakkelijk. Ze zijn er niet literair genoeg voor. En PSV al helemaal niet. Daarom laat ik de schrijver in mij thuis, als ik naar het Philips stadion of de Herdgang ga. Hij heeft er niks te zoeken.

Dus, Feyenoordsupporter, voordat het u weer zwaar te moede wordt wil ik dit nog even zeggen: een eredivisie zonder Feyenoord zou zijn als een bibliotheek zonder Reve. Een leeslijst zonder Mulisch. Een boekenkast zonder Bernlef. Het is, durf ik zelfs te zeggen, dankzij Feyenoord dat Team Edgar bestaat. Maar goed, ik begrijp dat dat een schrale troost is, als ze dit weekend kansloos gelijkspelen bij Roda JC.